Anayasa Mahkemesi, boşanma sonrasında yoksulluğa düşen eşe “süresiz olarak” yoksulluk nafakası bağlanmasını öngören Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesindeki ibareyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti.
Kararın Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla birlikte nafaka uygulamasında yeni bir hukuki dönem için süreç başlamış oldu. Ancak karar, yoksulluk nafakasının tamamen kaldırılması anlamına gelmiyor. İptal hükmünün yürürlüğe girmesi 9 ay ertelendi.
AYM’den nafaka düzenlemesine ilişkin kritik karar
Yüksek Mahkeme, mevcut düzenlemede yoksulluk nafakasının süresinin kanunda açık biçimde sınırlandırılmamasının, nafaka yükümlüsü açısından uzun süre devam eden ve koşullara göre aşırı bir yük oluşturabileceği değerlendirmesinde bulundu.
AYM’nin kararıyla TMK 175’te yer alan “süresiz olarak” ifadesi iptal edildi.
Bununla birlikte mevcut nafaka sistemi kararın yürürlüğe gireceği tarihe kadar uygulanmaya devam edecek.
Nafaka tamamen kaldırılmıyor
Kararla ilgili en çok merak edilen konulardan biri, “Süresiz nafaka tamamen kaldırıldı mı?” sorusu oldu.
AYM’nin iptal kararı yoksulluk nafakasını bütünüyle ortadan kaldırmıyor. Esas değişiklik, nafakanın kanunda herhangi bir süre sınırı olmaksızın “süresiz” olarak düzenlenmesine ilişkin hükümde yapılıyor.
Yeni dönemde nafakanın süresi ve koşullarının nasıl belirleneceği konusunda TBMM’nin yapacağı yasal düzenleme önem taşıyacak.
Nafaka süresini hangi kriterler belirleyecek?
Yeni yasal çerçevenin oluşturulmasıyla birlikte boşanma sonrasında nafakanın süresinin belirlenmesinde somut olayın özelliklerinin dikkate alınması gündeme gelecek.
Bu kapsamda;
- Evliliğin süresi,
- Tarafların yaşı,
- Sağlık durumları,
- Çocukların bulunup bulunmadığı,
- Çocukların velayet durumu,
- Tarafların mesleki durumları,
- Çalışma imkanları,
- Ekonomik koşullar
gibi unsurların değerlendirilmesi öngörülüyor.
Ancak bu kriterlerin hangi şekilde uygulanacağı ve nafakanın hangi sürelerle bağlanacağı konusunda nihai çerçeveyi TBMM’nin yapacağı yasal düzenleme belirleyecek.
Bazı durumlarda uzun süreli nafaka mümkün olabilecek
AYM’nin kararının ardından, özel koşullarda uzun süreli veya farklı sürelerle nafaka uygulanmasının tamamen ortadan kalkması söz konusu değil.
Özellikle uzun süre devam eden evliliklerin ardından ileri yaşta boşanan ve çalışma imkanları bulunmayan kişilerin durumları gibi özel koşulların yeni yasal düzenlemede nasıl ele alınacağı önem taşıyor.
Bu nedenle “süresiz nafaka kaldırıldı” ifadesinin tek başına kullanılması, kararın kapsamını tam olarak yansıtmayabilir.
Karar neden 9 ay ertelendi?
Anayasa Mahkemesi, iptal kararının hemen yürürlüğe girmesi halinde hukuki boşluk oluşabileceğini dikkate alarak yürürlük tarihini 9 ay erteledi.
Böylece TBMM’ye yeni düzenlemeyi hazırlaması için süre tanındı. Benzer şekilde AYM, çeşitli iptal kararlarında hukuki boşluk oluşmaması amacıyla iptal hükümlerinin yürürlüğünü ileri bir tarihe bırakabiliyor.
Mevcut nafaka uygulaması ne olacak?
İptal hükmü yürürlüğe girene kadar mevcut yasal düzenlemenin uygulanması devam edecek.
Yeni dönemin nasıl şekilleneceği ise TBMM’nin hazırlayacağı düzenlemeye bağlı olacak. Dolayısıyla kararın ardından “yarından itibaren nafaka ödemeleri sona erecek” şeklinde bir sonuç çıkarmak doğru değil.
Boşanma davalarında yeni dönem başlayabilir
AYM’nin kararı, boşanma sonrası yoksulluk nafakasının süresine ilişkin uzun süredir devam eden tartışmada yeni bir hukuki çerçeve oluşturulmasının önünü açtı.
Önümüzdeki 9 aylık süreçte TBMM’nin yapacağı düzenleme, nafakanın süresi, hangi şartlarda bağlanacağı ve özel durumlarda nasıl uygulanacağı açısından belirleyici olacak.
Böylece nafaka konusunda yeni sistemin ayrıntıları, yapılacak yasal düzenlemenin ardından netleşecek.
